Μία από τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη που προέκυψε από τις εκλογές του 2023 ήταν η “επέκταση της υποστηριζόμενης απασχόλησης για τα άτομα με αναπηρία”.
Αρμόδιο υπουργείο στο πεδίο της πολιτικής ατόμων με αναπηρία είναι το “Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας” στο οποίο από τον Ιούνιο του 2023 μέχρι τον Μάρτιο του 2025 υπουργός είναι η Σοφία Ζαχαράκη και υφυπουργός η Μαρία Κεφαλά, εν συνεχεία στην ηγεσία του υπουργείου τοποθετούνται η Δόμνα Μιχαηλίδου ως υπουργός και ως υφυπουργός η Έλενα Ράπτη.
Τι είναι η υποστηριζόμενη εργασία
Η υποστηριζόμενη εργασία είναι ένα πρόγραμμα που βοηθά ανθρώπους με αναπηρία να διαχειριστούν τους μηχανισμούς της ελεύθερης αγοράς, να αποκτήσουν αλλά και να διατηρήσουν μια θέση εργασίας που ταιριάζει στις δυνατότητές τους. Καθοριστικό ρόλο στη μέθοδο αυτή διαδραματίζει η συστηματική καθοδήγηση ενός Συμβούλου Εργασίας, που βοηθά τα άτομα να εκπαιδεύονται στα καθήκοντα μιας συγκεκριμένης θέσης εργασίας στην ανοιχτή αγορά εργασίας και κατόπιν τοποθετούνται σ’ αυτήν (Συνδικαλιστική Εκπαίδευση Στελεχών Αναπηρικού Κινήματος, Εργασία, απασχόληση και αναπηρία, Λογαράς Δημήτρης (2013), Έκδοση: Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)
Η θέση της ΕΣΑμεΑ
Σύμφωνα με τοποθέτηση της ΕΣΑμεΑ (28/7/2025) σε ρεπορτάζ του politikometro.gr “δεν έχει ακόμη θεσπιστεί στη χώρα ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για την υποστηριζόμενη εργασία των ατόμων με αναπηρία που μπορούν να ωφεληθούν από αυτήν. Ωστόσο, με το άρθρο 70 του ν. 4997/2022 εισήχθη πιλοτικό πρόγραμμα υποστηριζόμενης απασχόλησης, το οποίο αφορά αποκλειστικά άτομα στο φάσμα του αυτισμού. Μάλιστα το άρθρο 70 του ν.4997/2022 τροποποιήθηκε με τον άρθρο 21 του ν. 5178/2025”.
Τι προβλέπει ο νόμος για την υποστηριζόμενη εργασία
Στην ουσία με την παρέμβαση που γίνεται το 2025 με τον ν. 5178/2025″ το πλαίσιο διαμορφώνεται ως εξής:
Άρθρο 70 Πιλοτικό πρόγραμμα για άτομα στο φάσμα του αυτισμού
1. Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας υλοποιεί πιλοτικό πρόγραμμα υποστηριζόμενης απασχόλησης ατόμων με διαταραχές αυτιστικού φάσματος. Το πρόγραμμα συνίσταται ιδίως:
α) στην υποστήριξη των ωφελουμένων κατά τη διαδικασία εύρεσης εργασίας,
β) στην καθοδήγηση των υποψήφιων εργοδοτών κατά τη διαμόρφωση του εργασιακού περιβάλλοντος,
γ) στην υποστήριξη των ωφελουμένων, του εργοδότη και του εργασιακού περιβάλλοντος κατά το διάστημα απασχόλησης των ωφελουμένων και
δ) στην κάλυψη μισθολογικού και μη μισθολογικού εργοδοτικού κόστους.
2. Η υποστήριξη και καθοδήγηση της παρ. 1 παρέχεται από ειδικά εκπαιδευμένους διαμεσολαβητές, οι οποίοι εγγράφονται σε μητρώο που καταρτίζεται για τους σκοπούς του προγράμματος και τηρείται στη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Η εκπαίδευση και καθοδήγηση των διαμεσολαβητών υλοποιείται από αμειβόμενη διεπιστημονική ομάδα έργου.
3. Ωφελούμενοι του προγράμματος της παρ. 1 είναι άτομα με διαταραχές αυτιστικού φάσματος, τα οποία έχουν καταχωρισθεί σε μητρώο που τηρεί η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης στο πλαίσιο του προγράμματος.
4. Η συμμετοχή στο πρόγραμμα της παρ. 1 δεν αποστερεί τον ωφελούμενο από τη λήψη αναπηρικών προνοιακών παροχών σε χρήμα που χορηγεί ο Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
5. Οι δαπάνες για τη χρηματοδότηση του πιλοτικού προγράμματος της παρ. 1 προέρχονται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Φορέας υλοποίησης του πιλοτικού προγράμματος της παρ. 1 ορίζεται η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης.
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του αρμόδιου Υπουργού για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, σύμφωνα με το άρθρο 69 του ν. 4488/2017 (Α’ 137), καθορίζονται τα κριτήρια επιλεξιμότητας και το πλαίσιο απασχόλησης των ωφελουμένων, η διαδικασία υποβολής αιτήσεων,
τα κριτήρια και η διαδικασία επιλογής των διαμεσολαβητών, οι άξονες εκπαίδευσης των διαμεσολαβητών, ορίζονται τα μέλη της διεπιστημονικής ομάδας έργου της παρ. 2 και η αμοιβή τους, το ύψος και η διαδικασία απόδοσης των αμοιβών των ειδικά εκπαιδευμένων διαμεσολαβητών, το εύρος κάλυψης του μισθολογικού και μη μισθολογικού κόστους και ρυθμίζεται κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος.»
Το πεδίο της εργασίας για ΑμεΑ: «Απροσπέλαστο»
Η ΕΣΑμεΑ, σε επιστολή της προς την ΚΕΔΕ (Φεβρουάριος 2025), επισημαίνει ότι το πεδίο της εργασίας παραμένει «απροσπέλαστο» για την πλειοψηφία των ατόμων με αναπηρία. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το 14ο Δελτίο του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ:
Το ποσοστό συμμετοχής στον ενεργό πληθυσμό των ατόμων με αναπηρία ηλικίας 20–64 ετών είναι μόλις 23,7%.
Το ποσοστό απασχόλησης για άτομα με σοβαρή αναπηρία ανέρχεται σε 18,4% (41.909 άτομα).
Το χάσμα απασχόλησης μεταξύ ΑμεΑ και μη ΑμεΑ φτάνει τις 50 ποσοστιαίες μονάδες.
Με βάση τα παραπάνω, και δεδομένου ότι η κυβερνητική θητεία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, η σχετική δέσμευση για την υποστηριζόμενη εργασία θεωρείται εν εξελίξει. Η δημοσιογραφική ομάδα του politikometro.gr θα επανεκτιμήσει την πρόοδο της δέσμευσης στο τέλος της κυβερνητικής θητείας.
