Μετά τη μεγάλη καταστροφή που σημειώθηκε το 2023 στη Θεσσαλία με την καταιγίδα Daniel που έπληξε στις 4 Σεπτεμβρίου την περιοχή προκαλώντας καταστροφικές πλημμύρες η κυβέρνηση της ΝΔ προχώρησε σε μέτρα για την ενίσχυση της πρόληψης και την προστασία των περιουσιών.
Στο πλαίσιο των δεσμεύσεων της ΔΕΘ το Σεπτέμβριο του 2023 ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι «έχουμε ήδη δημιουργήσει ένα ειδικό αποθεματικό για φυσικές καταστροφές, ύψους 300 εκατ., που από το 2024 θα ενισχυθεί στα 600 εκατομμύρια. Αυτή η διαφορά, αυτά τα πρόσθετα 300 εκατομμύρια, θα προέλθουν από την αύξηση από ένα έως έξι ευρώ, ιδίως στα πολυτελή ξενοδοχεία».
Η αύξηση του αποθεματικού στα 600 εκατ. ευρώ για τις φυσικές καταστροφές υλοποιείται στη συνέχεια, καθώς εντάσσεται στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού για το 2024 και εν συνεχεία στον προϋπολογισμό του 2025.
Η εισηγητική έκθεση του 2024
Στο πεδίο της έκθεσης που αφορά τις δημοσιονομικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών των φυσικών καταστροφών αναφέρονται και τα εξής μέτρα:
Η άμεση κάλυψη των αναγκών για την καταβολή αποζημιώσεων (πρώτη αρωγή και αγροτικές αποζημιώσεις) καθώς και επισκευές και βελτιώσεις υποδομών. Η χρηματοδότηση των σχετικών δαπανών διασφαλίστηκε για το έτος 2023 με την ψήφιση συμπληρωματικού προϋπολογισμού, συνολικού ύψους 600 εκατ. ευρώ (450 εκατ. ευρώ στο εθνικό σκέλος του ΠΔΕ και 150 εκατ. ευρώ στον τακτικό προϋπολογισμό, άρθρο 36 του ν.5053/2023), ενώ παράλληλα αξιοποιούνται οι πόροι του ΕΣΠΑ 2014 – 2020, του ΤΑΑ, το οποίο αναθεωρείται εκ νέου και του ΕΣΠΑ 2021 – 2027 για την αποκατάσταση των υποδομών,
Προϋπολογίζονται από το 2024 και εφεξής πόροι ύψους 600 εκατ. ευρώ στο εθνικό ΠΔΕ, ώστε να καλύπτονται σε μόνιμη βάση οι δαπάνες κρατικής αρωγής έναντι φυσικών καταστροφών, αυξάνοντας το ύψος διαθέσιμων πιστώσεων κατά 300 εκατ. ευρώ, προκειμένου να καλυφθούν τόσο οι υπόλοιπες αποζημιώσεις της τρέχουσας καταστροφής, αλλά και πιθανές μελλοντικές καταστροφές τα επόμενα έτη. Για τον σκοπό αυτό, επιβάλλεται στα τουριστικά καταλύματα και στη βραχυχρόνια μίσθωση τέλος ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση, το οποίο αντικαθιστά τον υφιστάμενο φόρο διαμονής, με εκτιμώμενα πρόσθετα έσοδα 240 εκατ. ευρώ”.
Ο προϋπολογισμός του 2025
Στον προϋπολογισμό του 2025 ψηφίστηκε αύξηση από 01.01.2025 του τέλους ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση, η οποία κυμαίνεται από 0,5 ευρώ έως 5 ευρώ, αναλόγως της κατηγορίας των ξενοδοχείων και καταλυμάτων, κατά τους μήνες από Απρίλιο έως Οκτώβριο και επέκταση κατά έναν μήνα (Μάρτιο) της περιόδου εφαρμογής του χαμηλού τέλους. Το ετήσιο όφελος από την εν λόγω μεταβολή υπολογίζεται σε 203 εκατ. ευρώ.
Επισημαίνεται ότι από το 2024 και εφεξής προβλέπονται πόροι ύψους 600 εκατ. ευρώ ετησίως στο Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για το Πρόγραμμα Φυσικών Καταστροφών, οι οποίοι χρηματοδοτούνται εν μέρει από το τέλος ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση και χρησιμοποιούνται τόσο για την αποκατάσταση των πληγέντων μέσω της κρατικής αρωγής όσο και για σημαντικά έργα υποδομών στο πλαίσιο της πρόληψης και της αποκατάστασης των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών,
Η εξέλιξη του φόρου διαμονής και του τέλους ανθεκτικότητας
Από το 2024 ο φόρος διανομής ονομάζεται τέλος ανθεκτικότητας και αυξάνεται. Σε κάποιες περιπτώσεις η αύξηση ξεπερνά το στόχο που είχε τεθεί από 1-6 ευρώ. Ειδικότερα:
Το 2024 το τέλος ανθεκτικότητας
Από τον Ιανουάριο 2024, αντικαταστάθηκε το προηγούμενο τέλος διαμονής από τον Climate Crisis Resilience Charge, με πιο υψηλές τιμές:
- 1–2 αστέρια: €1,50/διανυκτέρευση (από~€0,50)
- 3: €3,00
- 4: €7,00
- 5: €10,00
Το 2025 το τέλος ανθεκτικότητας
Στο πλαίσιο νέου νόμου που ψηφίστηκε για τα έσοδα από τον τουρισμό και τη στήριξη αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών:
- Ξενοδοχεία: ο φόρος αυξάνεται έως και €15 ανά διανυκτέρευση, ανάλογα με την κατηγορία (π.χ. στα 5 αστέρια)
- Short-term rentals (π.χ. Airbnb): από €1,50 ανεβαίνει στα €8 τη θερινή περίοδο και στα €2 τον χειμώνα
Τόσο στο σκέλος που αφορά το αποθεματικό για τις φυσικές όσο και στο σκέλος που αφορά το τέλος ανθεκτικότητας η δέσμευση έχει υλοποιηθεί.
