Στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης του 2023, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε πως «ως έξοδα, ειδικά για τους ελεύθερους επαγγελματίες, θα υπολογίζονται μόνο όσα έχουν δηλωθεί στην πλατφόρμα του myDATA».
Η νομική θεμελίωση της εξαγγελίας ξεκινά με την Απόφαση A.1138/2020 της ΑΑΔΕ, που έθεσε το πλαίσιο για τα ηλεκτρονικά βιβλία και τη διαβίβαση παραστατικών στην πλατφόρμα myDATA. Ο Νόμος 5073/2023 ενίσχυσε το πλαίσιο, κάνοντας υποχρεωτική τη διαβίβαση των στοιχείων μέσω myDATA και προβλέποντας κυρώσεις για τους παραβάτες. Η Υπουργική Απόφαση 1020/2024 εξειδίκευσε τους όρους για τη χρήση των προ-συμπληρωμένων εντύπων ΦΠΑ, όπου ξεκαθαρίζεται ότι τα ποσά εξόδων που δεν έχουν διαβιβαστεί ηλεκτρονικά, δεν αναγνωρίζονται πλέον.
Το μεταβατικό πλαίσιο εφαρμογής ξεδιπλώνεται σε τέσσερα βασικά στάδια. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 δόθηκε προθεσμία στις επιχειρήσεις να διαβιβάσουν δεδομένα εσόδων και εξόδων για το 2022.
Από 1η Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2024 εφαρμόζονται μεταβατικοί κανόνες: τα δεδομένα που έχουν σταλεί στο myDATA είναι υποχρεωτικά για την προ-συμπλήρωση των εντύπων ΦΠΑ, ενώ επιτρέπονται μικρές αποκλίσεις. Από την 1η Ιανουαρίου 2025, δεν αναγνωρίζεται φορολογικά κανένα έξοδο που δεν έχει διαβιβαστεί. Τέλος, από την 1η Ιουλίου 2025 καθίσταται υποχρεωτική η ηλεκτρονική τιμολόγηση μεταξύ επιχειρήσεων (B2B) αποκλειστικά μέσω της πλατφόρμας.
Για έναν απλό επαγγελματία, τι σημαίνουν όλα αυτά;
Αν, για παράδειγμα, ένας φούρναρης αγοράσει αλεύρι και λάβει χειρόγραφο τιμολόγιο που δεν σταλεί στο myDATA, τότε δεν θα μπορέσει να το καταχωρήσει στα έξοδα του. Ο λογιστής του δεν θα μπορεί να το συμπεριλάβει στη φορολογική του δήλωση. Με άλλα λόγια, το κράτος πλέον αναγνωρίζει μόνο τα έξοδα που έχουν περάσει από τη συγκεκριμένη ψηφιακή πλατφόρμα.
Κριτική στο μέτρο
Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας και στη μείωση της φοροδιαφυγής. Ο πρώην διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, έχει δηλώσει πως το myDATA «συμβάλλει στη διαφάνεια και στην απλοποίηση των φορολογικών διαδικασιών» και αποκάλυψε πως εντοπίστηκαν εκατοντάδες επιχειρήσεις με ύποπτα τιμολόγια συνολικού ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ μέσω του συστήματος (moneyreview.gr).
Από την πλευρά του ιδιωτικού τομέα, ο Γρηγόρης Κοντογιάννης, διευθυντικό στέλεχος σε πολυεθνική εταιρεία, επεσήμανε πως το myDATA έχει εισφέρει «αξιοσημείωτες αλλαγές στη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα και την ακρίβεια της φορολογικής αποτύπωσης και συμμόρφωσης», διότι όλα τα οικονομικά στοιχεία υποβάλλονται έγκαιρα και με ενιαίο τρόπο.
Ωστόσο, ο Λάσκαρης Κονδύλης της AB Βασιλόπουλος άσκησε κριτική, λέγοντας πως «έχουν υλοποιηθεί πολύ λίγα από όσα αρχικά προέβλεπε το έργο», λόγω συνεχών παρατάσεων και τεχνικών καθυστερήσεων.
Δεν λείπουν όμως και οι δυσκολίες. Σύμφωνα με ανάλυση του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, πολλοί μικρομεσαίοι επαγγελματίες αντιμετωπίζουν τεχνικά προβλήματα στη χρήση του myDATA, ιδιαίτερα σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε τεχνολογία ή επαγγελματίες μεγαλύτερης ηλικίας που δεν είναι εξοικειωμένοι με τις ψηφιακές διαδικασίες. Παρά τα προβλήματα, οι ειδικοί συμφωνούν πως το συνολικό ισοζύγιο είναι θετικό, καθώς αυξάνεται η φορολογική συμμόρφωση και η αποτελεσματικότητα της διοίκησης.
Το 2025 θα είναι το κρίσιμο έτος όπου οι ελεγκτικές αρχές θα βασίζονται αποκλειστικά στα δεδομένα του myDATA για τον υπολογισμό φόρων. Όποιο παραστατικό δεν έχει διαβιβαστεί, θεωρείται ανύπαρκτο. Είναι το ψηφιακό «βιβλίο εσόδων-εξόδων» που πλέον αποτελεί μονόδρομο για κάθε επιχείρηση, μικρή ή μεγάλη.
Συνεπώς το μέτρο τηρήθηκε.
