Στο πρόγραμμα της, η ΝΔ συμπεριέλαβε την ολοκλήρωση του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ). Στις προγραμματικές δηλώσεις, ο αρμόδιος υπουργός, Κώστας Αχ. Καραμανλής δήλωσε ότι θα προχωρήσει τις διαδικασίες για την υλοποίηση του ΒΟΑΚ τονίζοντας ότι θα αλλάξει η «αλλόκοτη αρχιτεκτονική» του έργου και θα προηγηθεί της δημοπράτησής του η σχετική περιβαλλοντική μελέτη.
Ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης, (ΒΟΑΚ) ή Αυτοκινητόδρομος 90 (Α90) είναι ο μοναδικός αυτοκινητόδρομος στην Κρήτη, μήκους 310 χλμ, που είναι όμως υπό σχεδιασμό ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ενώνει την δυτικότερη πόλη της Κρήτης, Καστέλι Κισάμου, με την ανατολικότερη, Σητεία, περνώντας από όλες τις μεγάλες κρητικές πόλεις, (Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο Κρήτης και Άγιος Νικόλαος). Τα πρώτα τμήματα με χαρακτηριστικά αυτοκινητοδρόμου ξεκίνησαν να κατασκευάζονται στις αρχές της δεκαετίας του 1990, έπειτα από αυξημένο κυκλοφοριακό φόρτο περιμετρικά των πόλεων. Η κατασκευή του θα συντελούσε στην μείωση των θανατηφόρων τροχαίων και στην ανάπτυξη του νησιού.
Έτοιμος το 2029 με κόστος 2 δισ.
Όταν ανέλαβε η ΝΔ, είχαν κατασκευαστεί, ως σύγχρονος αυτοκινητόδρομος περίπου 51 χλμ. (κομμάτι ανάμεσα σε Χανιά-Χερσόνησο). Παρόλο που πριν το 2019 υπήρχε διαγωνισμός για την δημοπράτηση του ΒΟΑΚ, η νέα κυβέρνηση της ΝΔ αποφάσισε να ακυρώσει τον διαγωνισμό και να επανεξετάσει το έργο.
Σε αντίθεση με προηγούμενες κυβερνήσεις, η διοίκηση της ΝΔ, είχε ένα βασικό πλεονέκτημα: χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο δεν προβλεπόταν να χρηματοδοτήσει τέτοια έργα.
Μόλις τον Μάιο του 2021, δηλαδή σχεδόν δύο χρόνια μετά τις εκλογές, η κυβέρνηση παρουσίασε επίσημα τα σχέδιά της για τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ). Δεδομένου ότι συμπεριλήφθηκε και το ΕΣΠΑ, ο ίδιος ο πρωθυπουργός παραδέχτηκε -άνοιξη του 2021- ότι διέθετε πλέον τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία για το έργο. Τότε παρουσία του πρωθυπουργού, του αρμόδιου υπουργού και του γενικού γραμματέα παρουσιάστηκε λεπτομερώς στους Κρητικούς άρχοντες: Το κόστος για την κατασκευή 294 χλμ. θα ανερχόταν στα 2,05 δισ..
Τον Ιούνιο του 2021, ο Κώστας Αχ. Καραμανλής είχε ανακοινώσει ότι μέχρι το τέλος του 2022 θα στήνονταν εργοτάξια στον ΒΟΑΚ, -δηλαδή θα ξεκινούσαν εργασίες- ενώ έως τις αρχές του 2024 θα άνοιγαν όλα τα μέτωπα του ΒΟΑΚ, μήκους 294 χλμ. Δεσμεύτηκε ότι ο οδικός άξονας θα ήταν έτοιμος στο σύνολό του το 2029, δηλαδή στην καλύτερη των περιπτώσεων θα ήταν έτοιμο 10 χρόνια μετά την εξαγγελία.
Ο διάδοχος του κ. Καραμανλή στην επόμενη κυβερνητική θητεία 2023-2027, Χρήστος Σταϊκούρας, είχε δηλώσει ότι «το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των εργασιών είναι 5 έτη από την υπογραφή της Σύμβασης Παραχώρησης». Μέσα στην περίοδο όμως 2019-2023 η κυβέρνηση δεν είχε προχωρήσει καν συμβάσεις -πέραν ενός μικρού κομματιού Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος- ενώ δεν έγινε εφικτό να ξεκινήσουν εργασίες σε κανένα κομμάτι.
Η εξέλιξη των 5 κομματιών του έργου
1. Κίσσαμος-Χανιά
Στο κομμάτι Κίσσαμος-Χανιά τον Οκτώβριο του 2024 είχε διαβιβαστεί ο φάκελος στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για έγκριση περιβαλλοντικών όρων. Δηλαδή στη θητεία 2019-2023 το έργο ακόμα ωρίμαζε.
2. Χανιά-Χερσόνησος
Tο κομμάτι Χανιά-Χερσόνησος, ενώ έλαβε περιβαλλοντική αδειοδότηση τον Ιούλιο του 2022, θα έπρεπε να ξεκινήσει μέχρι το τέλος του 2023. Η υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης στις 9 Μαίου 2025 με την εταιρεία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, να αναλαμβάνει επίσημα την κατασκευή του έργου που εντάχτηκε στο σχέδιο «Ελλάδα 2.0» και συνεπώς μέρος του κόστους κατασκευής θα καλυπτόταν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το έργο θα χρηµατοδοτούνταν από τις 4 συστηµικές τράπεζες. Ως προς το χρονοδιάγραµµα, οι πλέον αισιόδοξοι υπολογισμοί μιλούσαν για ολοκλήρωσή του το 2031, δηλαδή δύο χρόνια μετά τις εκτιμήσεις του υπουργού Κώστα Αχ. Καραμανλή.
3. Χερσόνησος – Νεάπολη
Στις 24 Γενάρη 2022 έγινε η δημοπράτηση του τμήματος Χερσόνησος-Νεάπολη. Προσωρινός ανάδοχος είναι η κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις – INTRAKAT. Η σύμβαση του έργου «Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης, Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση, Λειτουργία και Συντήρηση του τμήματος Χερσόνησος-Νεάπολη με ΣΔΙΤ» ξεκίνησε στις 21/6/2023, με προϋπολογισμό 238,7 εκατ. ευρώ. Τον Αύγουστο του 2024 ξεκίνησαν τα έργα.
4. Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος
Στις 22 Φεβρουαρίου 2022 έγινε ο διαγωνισμός για το τμήμα Νεάπολη-Άγιο Νικόλαο. Μειοδότης στο διαγωνισμό ήταν η ΑΚΤΩΡ σύμφωνα με την προκήρυξη του διαγωνισμού το έργο πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2025 και η χρηματοδότηση του θα γικόταν γίνει μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Η ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ - θυγατρική του ομίλου ΕΛΛΑΚΤΩΡ- υπέγραψε τη σύμβαση στις αρχές του Σεπτεμβρίου 2022, ωστόσο, προέκυψαν εμπόδια (γραφειοκρατία, απαλλοτριώσεις κτλ) και οι εργασίες δεν ξεκίνησαν μέσα στην κυβερνητική θητεία 2019-2023. Το έργο πήρε παράταση τμηματικής προθεσμίας μέχρι τις 30 Μαρτίου 2025 για την ολοκλήρωση της εκπόνησης μελετών.Έτσι λόγω καθυστερήσεων το έργο θα παραδιδόταν τέλη του 2026 θεωρητικά.
5. Άγιος Νικόλαος Σητεία
Για το συγκεκριμένο κομμάτι, η κυβέρνηση δεν είχε καταφέρει να βρει ακόμα χρηματοδότηση
Αποτέλεσμα
Συνεπώς, από τα 294 χιλιόμετρα του δρόμου, τα 100 χλμ. δεν είχαν καν ωριμάσει ούτε είχε βρεθεί η χρηματοδότηση. Για τα υπόλοιπα περίπου 145 χλμ. οι εργασίες δεν ξεκίνησαν εντός της θητείας του 2019-2023 ενώ -για τα περισσότερα- οι μπουλντόζες δεν είχαν μπει μέχρι το 2025. Οι καθυστερήσεις μάλιστα, μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο και τους πόρους που είχε εξασφαλίσει η κυβέρνηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Δεδομένου ότι
- η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί στο προεκλογικό της πρόγραμμα για ολοκλήρωση του έργου,
- ακόμα και μετά το πέρας της θητείας 2019-2023 δεν είχαν ξεκινήσει πουθενά έργα,
- σε κάποια κομμάτια δεν είχε βρεθεί χρηματοδότηση, ενώ σε άλλα δεν ολοκληρώθηκαν οι μελέτες
- και χρειάζονταν τουλάχιστον 5 έτη ολοκλήρωσης, από τη στιγμή που ξεκινούσαν οι μπουλντόζες,
η δέσμευση θεωρείται ότι δεν τηρήθηκε τη συγκεκριμένη θητεία, ενώ αξιολογείται η πορεία του έργου για την περίοδο 2023-2027.
