Τόσο στο προεκλογικό της πρόγραμμα όσο και από το βήμα της βουλής, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να δώσει μεγάλη έμφαση στην αύξηση του προϋπολογισμού για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ), ανεβάζοντάς το στο 1 δισ. ευρώ ετησίως, από 760 εκατ. που ήταν τότε, καλύπτοντας 800.000 πολίτες.
Στόχος της κυβέρνησης ήταν να διαθέτει το 0,5% του ΑΕΠ στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα. Παράλληλα θα κατοχύρωνε τις αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης με αλλαγή του άρθρου 25 του Συντάγματος.
Τι είναι το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα;
Είναι ένα προνοιακό πρόγραμμα που δίνεται σε περισσότερα από 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά. Η κρατική μέριμνα για τη διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης όλων των πολιτών μέσω ενός συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος θωρακίζεται με το Άρθρο 21 του Συντάγματος. Αποτελεί ένα αναγκαίο δίχτυ προστασίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών της φτώχειας και την αποφυγή του κοινωνικού αποκλεισμού. Το πρόγραμμα βασίζεται σε τρεις πυλώνες: α) την εισοδηματική ενίσχυση, β) τη διασύνδεση με υπηρεσίες κοινωνικής ένταξης, και γ) τη διασύνδεση με υπηρεσίες ενεργοποίησης που στοχεύουν στην ένταξη ή επανένταξη των δικαιούχων στην αγορά εργασίας και στην κοινωνική επανένταξη. Το εισόδημα δίνεται ανά εξάμηνο σε ενήλικα άτομα που διαμένουν μόνα τους και δεν εμπίπτουν στη κατηγορία ενηλίκων έως 25 ετών που φοιτούν σε πανεπιστημιακές σχολές ή σχολεία ή ινστιτούτα επαγγελματικής εκπαίδευσης ή κατάρτισης της ημεδαπής ή αλλοδαπής. Επίσης χορηγείται σε πολυπρόσωπα νοικοκυριά και σε αστέγους. Όλες οι δύο πρώτες ομάδες, βέβαια, πρέπει να πληρούν κάποια κριτήρια.
Στην Ελλάδα η πιλοτική εφαρμογή «συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος» ξεκίνησε την 1 Ιανουαρίου 2014 με προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ. Η σχεδίαση του προγράμματος του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος έγινε από ομάδα εργασίας που συγκροτήθηκε τον Δεκέμβριο του 2015 υπό τον συντονισμό του Γ.Γ. Πρόνοιας, Δημήτριο Καρέλλα, και την εποπτεία της Αν. Υπουργού Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Θεανώς Φωτίου, για τις ανάγκες της πρώτης φάσης του προγράμματος.
Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα στη διάρκεια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ είχε μετονομαστεί σε Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης (ΚΕΑ), αλλά η κυβέρνηση της ΝΔ υιοθέτησε ξανά την πρώτη του ονομασία υποσχόμενη να το αυξήσει.
Ενώ προεκλογικά η κυβέρνηση δεσμεύτηκε για διάθεση του 1 δισ. ευρώ τον χρόνο μόνο για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, τελικά αναθεώρησε προς τα κάτω τους προϋπολογισμούς. Σύμφωνα με τη Δόμνα Μιχαηλίδου, τα χρήματα που διέθεσε η κυβέρνηση ήταν στα 672 εκ. ευρώ το 2020, ενώ για το 2021 το εν λόγω ποσό θα αυξανόταν στα 767 εκ. ευρώ.
Για το 2021, η κυβέρνηση τελικά ενέκρινε για τη κάλυψη των δαπανών του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος 720.000.000 ευρώ, ποσό που ήταν εντός του διαθέσιμου των 845.000.000,00 ευρώ που είχε εγγραφεί στον προϋπολογισμό εξόδων του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων. Για το 2022 η επιχορήγηση στους δικαιούχους δεν θα ξεπερνούσε τα 752.000.000 ευρώ, ενώ για το 2023 θα ήταν στα 672.000.000 ευρώ.
Ακόμα όμως και τα παραπάνω νούμερα δεν τηρήθηκαν από την κυβέρνηση, όπως φαίνεται από το γράφημα. Μήνα με τον μήνα το ποσό μειωνόταν τόσο ώστε το 2023 κατέληξε στο 50% του ποσού που είχε πει προεκλογικά ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Δεδομένου ότι συγκεκριμένο κοινωνικό βοήθημα δινόταν από πριν και δεν θεσπίστηκε από την κυβέρνηση της ΝΔ, δηλαδή δεν ξεκίνησε από το μηδέν, η δέσμευση αξιολογείται ως μη τηρημένη - ακυρωμένη.
