Η κυβέρνηση πράγματι το επόμενο διάστημα ανέλαβε νομοθετικές και διοικητικές πρωτοβουλίες με αντικείμενο την παρακολούθηση και συγκράτηση των τιμών στα βασικά αγαθά και γενικότερα την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Καταγράφουμε σε αυτές, τα εξής:
- Καλάθι του Νοικοκυριού (Νοέμβριος 2022)
- Εθελοντική μείωση τιμών
- Υποχρέωση μείωσης προσφορών από τους προμηθευτές προς τις εταιρείες λιανεμπορίου
- Απαγόρευση προσφορών μετά από ανατιμήσεις για 3 μήνες
- Παράταση πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους
- Σύσταση νέας αρχής Εποπτείας της Αγοράς (αναμένεται το 2026)
Σε ό,τι αφορά άλλου είδους παρεμβάσεις και ελέγχους από τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς (ΔΙΜΕΑ):
- Στα 12,8 εκ ευρώ ανέρχονται τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν σε επιχειρήσεις το 2023 για αθέμιτη κερδοφορία
- Πρόστιμα σε οκτώ πολυεθνικές εταιρείες -στις οποίες ολοκληρώθηκε η σχετική διαδικασία- συνολικού ύψους 5.5 εκατ. ευρώ (Δεκέμβριος 2024)
- Ελέγχθηκαν συνολικά 443 κωδικοί προϊόντων και εντοπίστηκε παραβίαση στους 191
Απολογισμός των δράσεων
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και τις κατηγορίες στις οποίες εντάσσονται εν γένει τα βασικά προϊόντα, προχωρήσαμε στη σύγκριση του Σεπτεμβρίου του 2023, οπότε και ανακοινώθηκε η δέσμευση και του Ιουλίου του 2025, τον τελευταίο μήνα για τον οποίο υπάρχουν δημοσιευμένες οι αναλύσεις της ΕΛΣΤΑΤ.
- Μέση μεταβολή τιμών: +3,47%
- 86 προϊόντα (68,8%) παρουσίασαν αυξήσεις
- 39 προϊόντα (31,2%) παρουσίασαν μειώσεις
- 14 προϊόντα (11,2%) παρέμειναν σταθερά (±1%)
Σημαντικές μειώσεις:
- Ζάχαρη: -27,54%
- Ζυμαρικά: -9,11%
- Άλευρι: -5,07%
- Πατάτες: -5,87%
- Λαχανικά (γενικά): -4,44%
Αυξήσεις σε βασικά είδη:
- Φρούτα νωπά: +18,21%
- Μοσχάρι: +18,29% (+8,36 για την κατηγορία των κρεάτων)
- Ψάρια νωπά: +17,46% (+11,67% για την κατηγορία των ψαριών)
- Καφές: +16,85%
- Παιδικές τροφές: +2,25%
- Ψωμί & Δημητριακά: +1,62%
Συνολικά ο τομέας της Διατροφής και των Μη αλκοολούχων ποτών σημείωσε αύξηση 4,81%, με το δείκτη να ανεβαίνει στο 134,43 (Ιούλιος 2025) από 125,35 (Σεπτέμβριος 2023) και σύμφωνα πάντα με τη μέτρηση της ΕΛΣΤΑΤ που χρησιμοποιεί ως έτος αναφοράς το 2020 (δείκτης 100).
Εάν εστιάσουμε στο 2025, ο ΔΤΚ για την ομάδα “Διατροφή & μη αλκοολούχα ποτά” ήταν +2,8% σε ετήσια βάση (έναντι Ιουλίου 2024). Ο Γενικός ΔΤΚ ήταν +3,1%. Αυτό σημαίνει ότι ο ρυθμός αύξησης στα τρόφιμα έχει επιβραδυνθεί αισθητά σε σχέση με το 2023, αλλά παραμένει θετικός. Συνεπώς οι τιμές δεν μειώνονται γενικά, απλώς ανεβαίνουν πιο αργά.
Σε προϊόντα που δεν υπάγονται στα είδη διατροφής αλλά έχουν συμπεριληφθεί τα υποείδη τους στη λίστα εξειδίκευσης των κατηγοριών προϊόντων του Υπουργείου Ανάπτυξης, όπως ορισμένα καθαριστικά, απορρυπαντικά και είδη προσωπικής υγιεινής, λαμβάνουμε υπόψη το δείκτη στα Είδη Άμεσης Κατανάλωσης Νοικοκυριού, ο οποίος σημειώνει μείωση 5,49%.
Αποτίμηση της δέσμευσης
Σε επίπεδο νομοθετικών και εκτελεστικών παρεμβάσεων έχουν υλοποιηθεί μέτρα για την υλοποίηση της δέσμευσης, ωστόσο λαμβάνοντας υπόψη:
- Τις σημαντικές αυξήσεις σε κατηγορίες τροφίμων όπως κρέας (+18,29%) και ψάρια (+17,46%), οι οποίες αποτελούν σημαντικότερο μερίδιο στον προϋπολογισμό των νοικοκυριών και ιδίως αυτών χαμηλού εισοδήματος
- Το γεγονός ότι η μέση μεταβολή τιμών παραμένει αυξητική (+3,47%), απέχοντας σημαντικά από το να μειωθεί ή να παραμείνει σταθερή
- Την μη υλοποίηση εξαγγελιών όπως η ανεξάρτητη αρχή ή η σήμανση συρρίκνωσης συσκευασίας
Θεωρούμε ότι η δέσμευση για σταθερές ή μειωμένες τιμές σε βασικά προϊόντα είναι άκυρη.
