Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ είχε δεσμευτεί για την άμυνα, να μειώσει το μέγεθος που παρουσιάζουν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, μειώνοντας παράλληλα το κόστος τους, αλλά ενισχύοντας την αποτελεσματικότητά τους.
Yπενθυμίζεται ότι δεν αξιολογείται η ωφέλεια του μέτρου, αλλά εάν εφαρμόστηκε.
Όσον αφορά το μέγεθος του στρατεύματος, στην αρχή της κυβερνητικής θητείας της η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, υπό τον λέξη Τσίπρα, διαχειριζόταν 146.950 ένστολες και ένστολους. Ωστόσο, αντί να μειωθεί αυτός ο αριθμός όπως σκόπευε η κυβέρνηση, αυξήθηκε ελαφρώς, φτάνοντας το 2018, τους 147.850.
Ο Διευθυντής Μελετών του ΕΛΙΣΜΕ (Ελληνικό Ινσιτούτο Στρατηγικών Μελετών), αντγος ε.α. Ιπποκράτης Δασκαλάκης, παρατηρεί ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις παρέμειναν σταθερές (αμετάβλητες επί της ουσίας) σε αριθμό υπηρετούντων (επαγγελματίες και στρατεύσιμοι). «Οι μικρές διακυμάνσεις των αριθμών που εμφανίζονται τη περίοδο 2015-2019, δεν υπερβαίνουν το 2-3% του συνολικού αριθμού των υπηρετούντων και οφείλονται στις ετήσιες περιοδικές αιτίες (διακυμάνσεις στην «απόδοση» των κλάσεων στρατευσίμων, αποστρατείες, διαφοροποιήσεις στους αριθμούς των εισαγόμενων σπουδαστών στις στρατιωτικές σχολές) και δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας αναδιοργάνωσης» υπογραμίζει ο κ. Δασκαλάκης.
Ο αντιστράτηγος σημειώνει δε ότι την ίδια περίοδο δεν έλαβε χώρα ουδεμία αναδιοργάνωση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό στράτευμα. «Περιορισμένες λειτουργικές αλλαγές σημειώθηκαν την περίοδο 2017-2019 στο Γενικό Επιτελείο Στρατού που δεν επηρέασαν τη στελέχωση, αποτελεσματικότητα και κόστος λειτουργίας του Στρατού Ξηράς» λέει.
Οι δαπάνες στις Ένοπλες Δυνάμεις αυξήθηκαν
Έτσι, οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν μειώθηκαν σε αριθμό, ενώ το κόστος τους αυξήθηκε αντί να μειωθεί. Ειδικότερα, από 4.8 δισ. δολάρια που κόστιζαν το 2015, οι δαπάνες αυξήθηκαν στα σχεδόν 5,4 δισ. δολάρια.
«Οι στρατιωτικές δαπάνες παρέμειναν και αυτές σταθερές, σε διαχρονικά χαμηλά επίπεδα, καλύπτοντας κυρίως τα κόστη μισθοδοσίας, τις πληρωμές προμηθειών περασμένων ετών και τραγικά χαμηλά λειτουργικά κόστη (πχ εκπαιδευτικές δαπάνες, δαπάνες συντηρήσεως κλπ)» προσθέτει ο κ. Δασκαλάκης, σημειώνοντας ότι αυτές οι «δαπάνες νέων αμυντικών προμηθειών υπήρξαν χαμηλότατες, απόρροια της οικονομικής κρίσεως που προηγήθηκε και των μνημονίων».
Μοναδικές εξαιρέσεις η σύμβαση του εκσυγχρονισμού των μαχητικών F-16 και των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας Ρ-3, δόσεις αποπληρωμής των οποίων τοποθετούνται και στα μετά το 2019 οικονομικά έτη και άρα ελάχιστα επηρεάζουν την εξέλιξη δαπανών 2015-2019. Ο πίνακας των στρατιωτικών δαπανών 2009-2022 (στοιχεία από SIPRI), παρουσιάζει αυτή ακριβώς την τελμάτωση των αμυντικών δαπανών της περιόδου 2015-2019 και για να είμαστε πιο δίκαιοι, επισημαίνει ο κ. Δασκαλάκης, γενικότερα της δεκαετίας (2011-2020) και αποδίδεται στην ελληνική οικονομική κρίση. Η ανεπαίσθητη αύξηση των δαπανών που εμφανίζεται το 2018 προέρχεται από την δρομολόγηση των 2 προαναφερθέντων προγραμμάτων αναβάθμισης, σημειώνει.
Έτσι ο Διευθυντής Μελετών του ΕΛΙΣΜΕ καταλήγει πως δεν υπήρξε καμία ουσιαστική βελτίωση της αποτελεσματικότητας των Ενόπλων Δυνάμεων καθώς ουδεμία ουσιαστική αναδιοργάνωση δεν έλαβε χώρα ούτε κάποιο αξιόλογο εξοπλιστικό πρόγραμμα δεν υλοποιήθηκε. Ούτε ακόμη υιοθετήθηκαν διαδικασίες για την ενίσχυση των ποιοτικών χαρακτηριστικών με εισαγωγή δεικτών ποιότητας, αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας σε όλες τις ζωτικές λειτουργίες των ΕΔ, λέει.
Οικονομική στενότητα και για τις Ένοπλες Δυνάμεις
Ωστόσο, ο κ. Δασκαλάκης εξηγεί ότι η οικονομική δυσπραγία και οι αυστηροί περιορισμοί που επιβλήθηκαν καθιστούσαν αδύνατη την υλοποίηση οποιοδήποτε εξοπλιστικού προγράμματος ή προσπάθειας αναδιοργάνωσης και στην περίοδο 2015-2019. Σημειώνει δε ότι οποιαδήποτε αναδιοργάνωση ενέχει στα πρώτα βήματα της σημαντικά κόστη υλοποίησης ενώ τα οικονομικά αποτελέσματα του εξορθολογισμού των δαπανών και της μείωσης του μεγέθους καθυστερούν να φανούν.
«Επιπρόσθετα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι σε ένα περιβάλλον οικονομικής υστέρησης και υψηλότατης ανεργίας είναι αδύνατον σε οποιαδήποτε κυβέρνηση (ειδικά σε κυβέρνηση που εκλέχθηκε με «σημαία» την αντιμετώπιση της ανεργίας μέσω προσλήψεων στο δημόσιο τομέα) να προσχωρήσει σε μείωση του προσωπικού στο στράτευμα» λέει ο αντιστράτηγος. Εξηγεί πως μιας τέτοια κίνηση θα έρχονταν εξάλλου σε πλήρη αντίθεση με τις θέσεις του κυβερνητικού εταίρου (ΑΝΕΛ) που επικροτούσε την ενίσχυση της εθνικής άμυνας. Ούτε όμως και η επεκτατική πολιτική της Τουρκίας επέτρεπε να διανοηθούμε μείωση του μεγέθους (άρα και της ισχύος) των Ενόπλων Δυνάμεων».
Έτσι, από αυτές τις συνθήκες ο κυβερνών συνασπισμός (ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ), καταλήγει ο κ. Δασκαλάκης επέλεξε -αναγκαστικά- την διατήρηση της δομής και οροφής του στρατεύματος χωρίς να προβεί σε καμία αναδιοργάνωση, διατηρώντας σταθερό τον αριθμό του υπηρετούντος προσωπικού και υλοποιώντας τις ελάχιστες απαιτούμενες δαπάνες (μη ελαστικές δαπάνες). «Αναπόφευκτα λοιπόν την περίοδο αυτή δεν σημειώθηκε καμία αύξηση της ισχύος των Ενόπλων, απεναντίας η φυσιολογική γήρανση, προσωπικού και μέσων, σε συνάρτηση με τις οριακές λειτουργικές δαπάνες και παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του προσωπικού, οδήγησαν σε μικρή μείωση της αποτελεσματικότητας».
Κατά συνέπεια, ο αντιστράτηγος εα, Διευθυντής Μελετών του ΕΛΙΣΜΕ εκτιμά ότι η προεκλογική δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ για τη δημιουργία μικρότερων, πλέον ευέλικτων και αποτελεσματικότερων, Ενόπλων Δυνάμεων, δεν υλοποιήθηκε κατά την περίοδο διακυβέρνησης 2015-2019.
Έτσι, εκτιμούμε ότι η δέσμευση είναι ακυρωμένη.
