Από τον Ιανουάριο του 2020 η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη θεσμοθέτησε το επίδομα γέννησης. Για κάθε παιδί που γεννιέται και είναι εν ζωή οι γονείς δικαιούνται ενίσχυση που ανέρχεται σε 2.000 ευρώ και καταβάλλεται σε δύο ισόποσες δόσεις των 1.000 ευρώ.
Στη σχετική ανακοίνωση που έχει στην ιστοσελίδα του ΟΠΕΚΑ η κυβέρνηση αναφέρει «το επίδομα γέννησης συνιστά εκδήλωση της μέριμνας της Πολιτείας για την ελληνική οικογένεια και τη λήψη πρωτοβουλιών εκ μέρους του Κράτους, για τη χάραξη και την υλοποίηση μέτρων δημογραφικής πολιτικής. Η θέσπιση του επιδόματος γέννησης ενισχύει την οικογενειακή και κοινωνική συνοχή, η οποία έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα κατά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης».
Η 1η δόση χορηγείται τον επόμενο μήνα από τη γέννηση του παιδιού, εφόσον η αίτηση υποβληθεί και εγκριθεί μέσα στον μήνα της γέννησης του παιδιού και η 2η δόση μετά από πέντε μήνες από το μήνα της γέννηση του παιδιού. Η αίτηση για την ενίσχυση πρέπει να υποβληθεί εντός τριών μηνών από τη γέννηση του παιδιού.
Οι προϋποθέσεις για τα χορήγηση του επιδόματος γέννησης
Το παιδί να έχει γεννηθεί εν ζωή στην Ελλάδα από 1-1-2020, το ισοδύναμο οικογενειακό εισόδημα να μην υπερβαίνει ετησίως το ποσό των 40.000,00 ευρώ, η μητέρα του παιδιού ή το πρόσωπο που έχει την επιμέλεια του να μένει μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα και να έχει την ιδιότητα του Έλληνα πολίτη ή του ομογενούς αλλοδαπού ή του Ευρωπαίου πολίτη ή του πολίτη κράτους του ΕΟΧ ή πολίτη τρίτης χώρας που διαμένει στην Ελλάδα συνεχώς από το 2012 και εντεύθεν, καθώς και να υποβληθεί αίτηση για τη χορήγηση του εντός τριμήνου από τη γέννηση. Από το έτος 2024 και εντεύθεν, ο πολίτης τρίτης χώρας απαιτείται να διαμένει νόμιμα και μόνιμα στην Ελλάδα τα τελευταία 12 χρόνια.
Το μέτρο δεν ισχύει για πρόσφυγες
Το Ελληνικό Συμβούλιο για του Πρόσφυγες, αν και επικροτεί το μέτρο, ωστόσο, έχει επιφυλάξεις για εκείνη τη διάταξη του νόμου που εξαιρεί τους πρόσφυγες από την απόλαυση του συγκεκριμένου επιδόματος. Είναι μια διάταξη αντίθετη με όσα ορίζονται στη Σύμβαση της Γενεύης για τη Νομική κατάσταση των προσφύγων, στο Κοινοτικό Δίκαιο και ευρύτερα το Διεθνές Δίκαιο.
Στην σχετική ανακοίνωση εξηγεί πως «Πέρα από προβλήματα συμβατότητας της συγκεκριμένης διάταξης με το άρθρο 34 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του ιδίου Χάρτη, που απαγορεύει διακρίσεις με βάση εθνοτική καταγωγή σε παροχές κοινωνικής ασφάλειας και στις κοινωνικές υπηρεσίες που εξασφαλίζουν προστασία σε περιπτώσεις όπως η μητρότητα, καθώς και με τα άρθρα 14 και 16 του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (που κυρώθηκε με το ν. 4359/2016), σε συνδυασμό με το άρθρο Ε του μέρους V αυτού, που απαγορεύει διακρίσεις με βάση την εθνοτική καταγωγή στο δικαίωμα απόλαυσης υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας όπως και κοινωνικής, νομικής και οικονομικής προστασίας της οικογένειας, καθώς και όσον αφορά το ζήτημα περί του αν το άρθρο 21 του Ελληνικού Συντάγματος, σε συνδυασμό με το άρθρο 25 αυτού επιτρέπει διακρίσεις ως προς την προστασία της οικογένειας και της μητρότητας με βάση την εθνική καταγωγή, που αφορούν το σύνολο των νόμιμα διαμενόντων πολιτών τρίτων χωρών, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι η προτεινόμενη διάταξη είναι αντίθετη προς διατάξεις της Σύμβασης της Γενεύης για τη Νομική κατάσταση των προσφύγων, του Κοινοτικού Δικαίου και ευρύτερα του Διεθνούς Δικαίου, εξαιρώντας από την απόλαυση του συγκεκριμένου επιδόματος τους πρόσφυγες και ευρύτερα τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας».
Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 23 της Σύμβασης της Γενεύης για τη νομική κατάσταση των προσφύγων (που κυρώθηκε με το νδ 3989/1959) επιφυλάσσεται ίση μεταχείριση στους νόμιμα διαμένοντες πρόσφυγες με τους πολίτες των συμβαλλόμενων κρατών μελών, «όσον αφορά την υπό του δημοσίου παρεχόμενην πρόνοιαν και συνδρομήν». Επισημαίνεται ότι η ίση μεταχείριση των προσφύγων με τους πολίτες των κρατών μελών επιφυλάσσεται και από το Παράρτημα του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (που κυρώθηκε με το ν. 4359/2016), όπως και προηγούμενα από τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη (που είχε κυρωθεί με το ν. 1426/1984).
Επιπλέον δε σύμφωνα με το άρθρο 29 της οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση υπηκόων τρίτων χωρών ή απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, που έχει ενσωματωθεί στο Ελληνικό δίκαιο (πλέον με το άρθρο 30 του ν. 4636/2019) οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας απολαμβάνουν ίσης μεταχείρισης με τους Έλληνες πολίτες στην αναγκαία συνδρομή σε θέματα κοινωνικής αρωγής.
Κατ΄ αυτό τον τρόπο η προτεινόμενη διάταξη πρέπει να αναθεωρηθεί για να συμπεριλάβει τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας, έτσι ώστε να είναι σύμφωνη με την επιφυλασσόμενη από τις άνω διατάξεις του διεθνούς δικαίου προστασία.
