Στο πρόγραμμά της, η ΝΔ δεσμεύτηκε να δημιουργήσει πολλές νέες και καλά πληρωμένες δουλειές μεταξύ άλλων και στον τομέα του τουρισμού, στον οποίο αφορά αυτή τη δέσμευση. Αυτό θα επιτυγχανόταν με επενδύσεις στον τουρισμό και τη ναυτιλία, ύψους 20 έως 25 δισ. ευρώ.
Την περίοδο 2019-2023 ο εισερχόμενος τουρισμός σε όρους αφίξεων, με 36.1 εκατ., κατέγραψε αύξηση κατά 6,1% σε σχέση με τα 34 εκατ. του 2019. Η θετική αυτή πορεία συνδυάστηκε με επενδύσεις.
Άνοδος στις επενδύσεις στον τουρισμό
Το σύνολο της επενδυτικής δραστηριότητας του τουρισμού για το 2019 ανήλθε στα 3.244 εκ. ευρώ. Για το 2020 και το 2021 δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τον υπολογισμό των επενδύσεων, καθώς υπενθυμίζεται ότι ο τουριστικός κλάδος προβληματικές χρονιές, λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.
Ωστόσο, το σύνολο της επενδυτικής δραστηριότητας του τουρισμού για το 2022 ανήλθε στα 3.669 εκ. ευρώ εκ των οποίων τα 1.734 εκατ. ευρώ αντιστοιχούσαν σε εγχώρια προστιθέμενη αξία. Τα αντίστοιχα μεγέθη για το 2023 έφτασαν τα 5.083 εκ. και 2.466 εκ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά +39% και +42%, αντίστοιχα.
Συνεπώς, οι επενδύσεις στον τουρισμό γνώρισαν μια άνθηση θα λέγαμε, ειδικά στον ξενοδοχειακό κλάδο.
Θέσεις εργασίας στον τουρισμό
Όσον αφορά τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στον τουρισμό, η κυβέρνηση δεν πέτυχε σημαντικά αποτελέσματα. Στο τέλος της κυβερνητικής θητείας, το έτος 2023, τα επίπεδα απασχόλησης σημείωσαν άνοδο μόλις 0,2% συγκριτικά με το 2019.
Η κυβέρνηση είχε υποσχεθεί πολλές, νέες και καλά αμοιβόμενες δουλειές. Για να δούμε, όμως, πόσο ανταποκρίθηκε σε αυτό η κυβέρνηση.
Για το 2019, οι βασικοί μισθοί κυμαίνονταν από 792,08 έως 863,83 ευρώ. Από τον Ιούνιο του 2023, οι μισθοί ήταν ελαφρώς αυξημένοι και κινήθηκαν από 815 έως 1.017 ευρώ το μήνα. Σημειώνεται ότι πρόκειται για νούμερα μικτά, που συνεπάγεται ότι τα καθαρά χρήματα που λαμβάνουν οι περισσότεροι στον τουρισμό είναι κάτω από 1000 ευρώ.
Ωστόσο, ενώ την τριετία 2020-2022 που οι μισθοί στην Ελλάδα άρχισαν και πάλι να ανεβαίνουν ύστερα από μια 10ετία συνεχούς πτώσης, ο Έλληνας εργαζόμενος -όχι μόνο στον τουρισμό- ήταν ο μοναδικός ανάμεσα σε συναδέλφους στην ΕΕ των 27 που είχε το 2023 χαμηλότερο μισθό σε σχέση με το 2009. Ενώ οι μέσες ετήσιες αποδοχές για τις χώρες της Ευρωζώνης βρισκόταν το 2023 στα 40.000 ευρώ, ο μέσος μισθός στην Ελλάδα ήταν 17.000 ευρώ.
Οι μισθολογικές απολαβές αυξάνονταν με ρυθμό πολύ χαμηλότερο ακόμα και από τις τιμές των ενοικίων. Έρευνα της βρετανικής εταιρείας Online Mortgage Advisor, έδειχνε ότι ένας μέσος εργαζόμενος στην Αθήνα χρειάζεται σήμερα να δαπανήσει το 55,9% του εισοδήματός του για την πληρωμή του ενοικίου της κατοικίας του. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2018 διαμορφωνόταν στο 42,4%.
Συνεπώς, δεδομένου ότι το ύψος των μισθών στον τουρισμό δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της ελληνικής κοινωνίας, οι εργαζόμενοι δεν έβρισκαν και τόσο ελκυστική την απασχόληση σε εποχιακές δουλειές, δημιουργώντας μεγάλο κενό θέσεων εργασίας.
Έτσι, το 2023, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να εισάγει εργαζομένους από τρίτες χώρες, εκτός Ε.Ε., για να δουλέψουν σε τουριστικές επιχειρήσεις, προκειμένου να καλύψουν τις κενές θέσεις εργασίας, που υπολογίστηκαν στις 75.000. Οι ξενοδόχοι αδυνατούσαν να βρουν προσωπικό, ιδίως σε κάποιες ειδικότητες όπως σερβιτόροι, καμαριέρες, κηπουροί κ.ά.
Το πρόβλημα επιτείνεται λόγω θεσμικών στρεβλώσεων, που ενίσχυσαν τη «μαύρη» εργασία. Οι στρεβλώσεις της τουριστικής αγοράς εργασίας γίνονταν ακόμα πιο έντονες και από το ιδιότυπο καθεστώς της επιδότησης των εποχικών εργαζομένων. «Ενδεχομένως το πρόβλημα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με τη μείωση της φορολογίας και του μη μισθολογικού κόστους των εποχικώς απασχολουμένων και παράλληλη κατάργηση των επιδομάτων, ώστε οι καθαρές αμοιβές των εργαζομένων να είναι υψηλότερες προκειμένου να μειωθεί το κίνητρο ανασφάλιστης απασχόλησης. Οδηγός προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να είναι ο τρόπος φορολογίας και οι συντελεστές υπολογισμού των ασφαλιστικών εισφορών των ναυτικών» (Καθημερινή, 11/3/2023).
Οι μισθολογικές αυξήσεις στον τουριστικό κλάδο -με εποχικές ως επί τω πλείστον δουλειές- ήταν αμελητέες συγκριτικά με την ακρίβεια και τον πληθωρισμό. Έτσι, στην πραγματικότητα οι νέες θέσεις εργασίας καλύφθηκαν κυρίως από εργαζομένους τρίτων χωρών και όχι από Έλληνες.
Συνεπώς, ως προς την απασχόληση, αλλά και στο μισθολογικό κομμάτι, η κυβέρνηση σημείωσε μάλλον απογοητευτικές επιδόσεις, δεδομένου ότι ο τουρισμός θεωρείται η βασικότερη ίσως πηγή δημοσίων εσόδων.
Εν κατακλείδι, αν και επί κυβερνήσεως ΝΔ, καταγράφηκαν επενδύσεις ύψους 16.178.000.000 ευρώ, το διάστημα 2019-2023, οι θέσεις εργασίας παρέμειναν στα ίδια επίπεδα, ενώ οι απολαβές ήταν ανεπαρκείς. Η δέσμευση αξιολογείται ως μερικώς υλοποιημένη.
