Η κυβέρνηση της ΝΔ ανέλαβε να προχωρήσει ταχύτατα τις διαδικασίες, για ξεμπλοκάρει η μεγάλη επένδυση-ιδιωτικοποίηση στο Ελληνικό.
Τι ήταν πριν το Ελληνικό
Από την επαναστατική περίοοδο, ο σημερινός χώρος που λέγεται Ελληνικό, -τότε λεγόταν Χασάνι- ήταν βοσκοτόπια. Στα τέλη της δεκαετίας του ’20, το υπουργείο Γεωργίας έδωσε στους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, κλήρους ανταλλάξιμης γης. Στα Σούρμενα και στο Άνω Ελληνικό, σε κάθε πρόσφυγα αντιστοιχούσαν συνολικά 4 στρέμματα. Στο Κάτω Ελληνικό, κάθε νέος κάτοικος προκειμένου να μπορέσει να εγκατασταθεί αναλάμβανε την υποχρέωση να προχωρήσει σε εκβραχισμούς του οικοπέδου του, περίφραξη με μάντρα και δημιουργία κήπου. Τα πρώτα πέτρινα σπίτια χτίστηκαν το 1928. Αργότερα, η το καθεστώς Μεταξά, απαλλοτρίωσε την περιοχή βίαια για να αεροδρόμιο, ενώ η πλειονότητα των προσφύγων μεταφέρθηκε στην περιοχή όπου κατοικούν έως και σήμερα οι Πόντιοι, στα Σούρμενα, έχει πει σε συνέντευξή του ο δήμαρχος Ελληνικού, Γιάννης Κωνσταντάτος. Η κατασκευή του αεροδρομίου άρχισε 1938 ενώ το 1943, οι κατοχικές δυνάμεις έδωσαν εντολή να εκκενωθεί η περιοχή. Έτσι οι κάτοικοι μεταφέρθηκαν σε Κοκκινιά, Νέα Σμύρνη και Καλλιθέα. Αν και η λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου σηματοδότησε την απαρχή της σταδιακής επιστροφής των κατοίκων, ωστόσο, το 1956, τα οικήματα στο Χασάνι και σε σημαντικό τμήμα του Κάτω Ελληνικού κατεδαφίζονται προκειμένου να επεκταθεί το αεροδρόμιο και η Αμερικανική Στρατιωτική Βάση. Μέχρι το 2001 το Ελληνικό θα ήταν το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας.
Η πορεία προς την ιδιωτικοποίηση και ανάπλαση
Η πρόταση για ανάπλαση του έργου άρχισε να υλοποιείται το 2003 μετά από διαγωνισμό που προκηρύχθηκε από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε σε συνεργασία με την Διεθνή Ένωση Αρχιτεκτόνων ανάμεσα από 159 προτάσεις.
Τον Νοέμβριο του 2014 επί κυβέρνησης Σαμαρά υπογράφηκε η σύμβαση αγοραπωλησίας των μετοχών της Ελληνικό ΑΕ από την 100% θυγατρική εταιρεία της Lamda Development, την ειδικού σκοπού Hellinikon Global ISA ως αγοράστρια και το Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου ΑΕ (ΤΑΙΠΕΔ) ως πωλητή.
Η διάδοχη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, μετά από διαπραγματεύσεις με την εταιρεία, προχώρησε σε αναθεώρηση των όρων της συμφωνίας του 2014, προτού κυρωθεί στη Βουλή. Αυτό συνέβη με τη υπογραφή του Μνημονίου Συναντίληψης μεταξύ του ΤΑΙΠΕΔ και της Hellinikon Global ISA για λογαριασμό της Lamda Development, στις 7 Ιουνίου 2016 συμπληρώνοντας τη σύμβαση του 2014.
Το πρώτο βήμα για την ωρίμανση του έργου έγινε τον Μάρτιο του 2018 με την έγκριση του Σχεδίου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης (ΣΟΑ) με Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο προηγουμένως είχε επεξεργαστεί και εγκρίνει το Συμβούλιο της Επικρατείας. Στη συνέχεια έπρεπε να εγκριθούν οι πολεοδομικές μελέτες με Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις. Η πρώτη ΚΥΑ που αφορούσε την οργάνωση του μητροπολιτικού πάρκου είχε δημοσιευτεί στις 4 Ιουλίου 2019 λίγες μέρες πριν τις εκλογές.
Ανάληψη διακυβέρνησης από ΝΔ
Έτσι, όταν ανέλαβε η κυβέρνηση της ΝΔ το καλοκαίρι του 2019 έπρεπε να πιάσει το νήμα του Ελληνικού από τρεις Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις που απέμεναν: εκείνης για τις ζώνες ανάπτυξης στην περιοχή του παράκτιου μετώπου, εκείνης για τη ζώνη ανάπτυξης που βρίσκεται στην περιοχή του πρώην αεροδρομίου και σχετίζεται τη λειτουργία καζίνο και τέλος την πολεοδομική.
Πριν προχωρήσει σε αυτές όμως η κυβέρνηση της ΝΔ τροποποίησε την ΚΥΑ που είχε εκδώσει η προηγούμενη κυβέρνηση, όπως αναφέρθηκε, περιορίζοντας την επιρροή του υπουργείου Πολιτισμού, καθώς το αρχικό κείμενο θεωρήθηκε από τους επενδυτές δυσχερές τόσο στην ανάπτυξη των νέων κτιρίων όσο και στην προστασία των τεσσάρων διατηρητέων κτιρίων.
Στις 2 Σεπτεμβρίου αναρτήθηκαν στη Διαύγεια οι όροι και οι χρήσεις γης για τη Ζώνη Ανάπτυξης του Ελληνικού όπως καθορίζονταν με την δεύτερη ΚΥΑ. Πρόκειται για την εγκατάσταση τουριστικών υποδομών και υποδομών αναψυχής, καζίνο κτλ.
Στις 13 Σεπτεμβρίου 2019 υπεγράφη η τελευταία ΚΥΑ που σήμαινε ότι το ακίνητο μπορούσε πλέον να πολεοδομηθεί πλήρως, σε επίπεδο οικοδομικού τετραγώνου. Δηλαδή ο κάθε ενδιαφερόμενος επενδυτής θα γνώριζε κάθε μια από τις παραμέτρους ανάπτυξης, όπως επίσης τους περιορισμούς, αλλά και τους όρους για την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.
Τα έργα ανάπλασης ξεκίνησαν τελικά το καλοκαίρι του 2020, με την συνολική επένδυση να φτάνει τα 8 δισ. ευρώ με στόχο στα συνολικά 2.500 στρέμματα να δημιουργηθεί το μεγαλύτερο παράκτιο πάρκο της Μεσογείου.
Στις 25 Ιουνίου 2021 πραγματοποιήθηκε το οικονομικό κλείσιμο της συναλλαγής για το Ελληνικό μεταξύ του ΤΑΙΠΕΔ και της HELLINIKON GLOBAL I S.A., θυγατρική της Lamda Development, σηματοδοτώντας την έναρξη της αξιοποίησης της έκτασης του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού και του παραλιακού μετώπου του Αγίου Κοσμά στο πλαίσιο της μεγαλύτερης αστικής ανάπλασης στην Ευρώπη.. Μέχρι τις αρχές του 2025 είχαν παραδοθεί στο κοινό το πάρκο Experience Park, που εκτείνεται σε έκταση 280 στρεμμάτων και περιλαμβάνει περίπου 500 δέντρα, 55.000 φυτά, 4 πλατείες.
Συνεπώς, δεδομένου ότι η ΝΔ εξέδωσε μέχρι το φθινόπωρο του 2019 τις απαραίτητες ΚΥΑ και τα έργα ξεκίνησαν το 2020, η δέσμευση αξιολογείται ως τηρημένη.
