Ο υπουργός Τουρισμού, Χάρης Θεοχάρης είχε δεσμευτεί να επανασχεδιάσει το ελληνικό τουριστικό προϊόν. Για να το καταφέρει όμως αυτό θα έπρεπε να υλοποιήσει τον Δορυφόρο Λογαριασμού Τουρισμού κάτι που υποσχέθηκε να το κάνει ταχύτατα.
Για να αξιολογήσουμε αυτή τη δέσμευση θα δούμε εάν προχώρησε ο Δορυφόρος Λογαριασμού Τουρισμού, αλλά προηγούμενως πρέπει να εξηγήσουμε τι είναι.
Τι είναι ο δορυφόρος λογαριασμού
Ο Δορυφόρος Λογαριασμού Τουρισμού (ΔΛΤ) είναι μία στατιστική μέθοδος της οποίας η εφαρμογή συντελεί στην απεικόνιση του αντίκτυπου που έχει το τουριστικό προϊόν στην οικονομία μίας χώρας και πιο συγκεκριμένα στο ΑΕΠ, στην εργασία και σε άλλα μακροοικονομικά μεγέθη. Συνιστά ένα από τα βασικότερα εργαλεία προσέγγισης του τουριστικού φαινομένου, συγκεντρώνοντας, ταξινομώντας και διασυνδέοντας τα στατιστικά στοιχεία που περιγράφουν όλες τις σημαντικές πτυχές του τουρισμού ως ενιαίου και διακριτού τομέα του οικονομικού συστήματος της χώρας.
Ειδικότερα, μεθοδολογικά, τα στοιχεία αυτά παρουσιάζονται από ξεχωριστούς πίνακες που εμπεριέχουν μακροοικονομικούς συντελεστές, και οι οποίοι αλληλοσυνδέονται, δείχνοντας ο καθένας μια διαφορετική άποψη του τουρισμού. Για παράδειγμα, ένας πίνακας δίνει το συνολικό τουριστικό κεφάλαιο των χαρακτηρισμένων τουριστικών κλάδων, ενώ ένας άλλος αποτυπώνει την τουριστική προσφορά και ζήτηση ανά είδος, αγαθό κτλ. Ο ΟΟΣΑ υιοθετεί 14 πίνακες, ενώ η ΕΕ 10, καθώς μερικοί από αυτούς δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί. Με τους πίνακες αυτούς διασυνδέονται η ζήτηση και η προσφορά στον τουρισμό, διαμορφώνοντας «έτσι έναν μηχανισμό που αποδίδει την άμεση προστιθέμενη αξία του τουρισμού για κάθε κλάδο».
Στην Ελλάδα, ο Δορυφόρος λογαριασμός Τουρισμού, δεν έλαχε της δέουσας προσοχής και έτσι ο κύριος όγκος δεδομένων αντλούνταν από την ΕΛΣΤΑΤ και την Τράπεζα της Ελλάδας. Λόγω την ιδιαίτερων συνθηκών του ελληνικού τουρισμού (κλίμα, γεωγραφία, πολιτισμό κτλ) τα υπάρχοντα δεδομένα δεν μπορούσαν να αποτυπώσουν τη συμβολή του τουρισμού στην ελληνική οικονομία (πχ. εκτίμηση των επιπτώσεων του τουρισμού στη απασχόληση, στο εισόδημα, στο εμπόριο, στις εισαγωγές, στην εθνική αλλά και περιφερειακή ανάπτυξη), αλλά και να εφαρμοστούν μακροπρόθεσμες πολιτικές στρατηγικές.
Ο Δορυφόρος Λογαριασμού Τουρισμού αντλεί τα δεδομένα του από τις οικονομικές συναλλαγές που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του τουρισμού, ενώ σημειώνεται ότι δορυφορικοί Λογαριασμοί μπορεί να υπάρχουν σε πολλούς τομείς, όπως η Γεωργία, το Περιβάλλον κτλ.. Επιπροσθέτως, λόγω του ότι λειτουργεί όπως οι Εθνικοί Λογαριασμοί διέπεται και από τις ίδιες αρχές και αναφέρεται στα ίδια μακροοικονομικά μεγέθη. Ουσιαστικά αποτυπώνει τις αλλαγές των διάφορων οικονομικών μεγεθών που υφίστανται σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και οι οποίες συντελούνται λόγω των επιδράσεων των διάφορων συνδεόμενων συντελεστών παραγωγής.
Δορυφόρος λογαριασμός τουρισμού: Τι έκανε η κυβέρνηση
Αν και οι Δορυφορικοί Λογαριασμοί Τουρισμού ήταν μια διαδικασία που έχει μια ιστορία καθυστερήσεων που ξεκινάει από το 2003, το πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα Δορυφορικών Λογαριασμών Τουρισμού (TSA) για την Ελλάδα, με έτος αναφοράς το 2015, πραγματοποιήθηκε το 2017 χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ. Η ΕΛΣΤΑΤ όμως ανέφερε ότι υπήρχε ανάγκη για επαρκή και έγκυρα δεδομένα, οπότε υπήρχε πολύ μεγάλη απόσταση που έπρεπε να διανυθεί.
Επί ημερών της ΝΔ, και συγκεκριμένα στις 15 Οκτωβρίου 2019 συγκροτήθηκε ειδική ομάδα για τον Δορυφόρο Λογαριασμό Τουρισμού στο πλάισο συνεργασίας υπουργείου Τουρισμού και της ΕΛΣΤΑΤ, η οποία τροποποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2021. Μετά από έναν χρόνο, τον Ιανουάριο του 2022 ο νέος υπουργός Βασίλης Κικίλιας, σύστησε ομάδα διοίκησης για τον «Δορυφόρο Λογαριασμό Τουρισμού» και το «Εθνικό Παρατηρητήριο Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης».
Ωστόσο, ο Δορυφόρος Λογαριασμού Τουρισμού αποτέλεσε στόχο υλοποίησης της κυβέρνησης για το 2023 στο πλαίσιο της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης του Ενοποιημένο Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής του 2023, δηλαδή μετά την κυβερνητική θητεία 2019-2023.
Τον Απρίλιο του 2023, δηλαδή στο τέλος της κυβερνητικής θητείας, ο υπουργός Επικρατείας ενέταξε τους τουριστικούς λογαριασμούς στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μεταρρύθμιση Δημόσιου Τομέα 2014-2020». Ο σκοπός του έργου ήταν η σύνθεση 7 πινάκων, για τα τουριστικά έτη 2015 και 2018-2021, ώστε να περιγράφεται η δομή της τουριστικής δραστηριότητας της χώρας, να μετράται το οικονομικό μέγεθος του τουριστικού τομέα και να συλλέγονται οι πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τη μέτρηση της συμβολής του τουρισμού στην απασχόληση και στην οικονομική δραστηριότητα. Σύμφωνα με το υπουργείο αυτοί θα ήταν οι επτά πρώτοι πίνακες Δορυφόρου στη χώρα, μετά την ολοκλήρωσή τους, «ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα περί ορθής εκτίμησης της συμβολής του τουριστικού τομέα στην οικονομία».
Το τελευταίο αυτό έργο, θα είχε προϋπολογισμό 256.000,00 ευρώ με διάρκεια σύμβασης 14 μήνες. Ωστόσο, σχολιάζοντας το εν λόγω εγχείρημα ο Μιχάλη Διακομιχάλη, καθηγητή Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος, ένας εκ των πιο σημαντικών γνώστεων του θέματος και η Μαρία Κονδύλη, Τμήμα Πολιτισμού -Τουρισμού ΕΣΔΔΑ, αναφέρουν πως «ό,τι δεν έγινε κατορθωτό με 3,6 εκατ. ευρώ και με πλέον των 20 ετών προσπάθειες, καλείται σήμερα να υλοποιηθεί με 250 χιλ. ευρώ! Και κάπου εδώ λάμπουν διά της απουσίας τους τα ελληνικά πανεπιστήμια και οι Έλληνες πανεπιστημιακοί που έχουν ήδη δώσει τα διαπιστευτήριά τους σε τέτοιες επιστημονικές “πτήσεις”».
Συνεπώς, δεδομένου ότι ο υπουργός μίλησε για rebranding δίχως όμως να προχωρήσει πρώτα τάχιστα, όπως είπε ο Δορυφόρος λογαριασμός Τουρισμού, η δέσμευση θεωρείτα ακυρωμένη.
