Δωρεάν προληπτικές εξετάσεις με κάλυψη από τον ΕΟΠΥΥ

Τον Ιούλιο του 2019 ο Βασίλης Κικίλιας, υπουργός Υγείας στη νέα κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, δεσμεύτηκε από το βήμα της Βουλής ότι θα προχωρήσει σταδιακά στη θεσμοθέτηση για δωρεάν προληπτικές εξετάσεις με κάλυψη από τον ΕΟΠΥΥ.

Το πρόγραμμα των προληπτικών εξετάσεων για τον καρκίνο του μαστού, τον καρκίνο του παχέος εντέρου, τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και καρδιαγγειακά νοσήματα θεσμοθετήθηκε, αλλά ξεκίνησε να υλοποιείται το 1 από τα 4 πεδία προληπτικών εξετάσεων με ωφελούμενες 60.000 γυναίκες στην πρώτη κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη. Ειδικότερα η κυβέρνηση υλοποίησε μόνο το σκέλος που αφορά στον καρκίνο του μαστού, καθώς οι εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, του τραχήλου της μήτρας και των καρδιαγγειακών νοσημάτων μέσα από το πρόγραμμα “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” ξεκίνησαν το 2024 στη δεύτερη πλέον κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Κ. Μητσοτάκη.

Η σημασία της πρόληψης

Σύμφωνα με μία δημοσίευση (brief report) στο JAMA που δημοσιεύθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2024 για τη συμβολή της πρόληψης, του προσυμπτωματικού ελέγχου και των θεραπευτικών παρεμβάσεων στους θανάτους που αποτρέπονται στις περιπτώσεις καρκίνων του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου, του πνεύμονα και του προστάτη από το 1975 έως το 2020 κτιμάται ότι μόνο στις ΗΠΑ, αποφεύχθηκαν συνολικά 5,94 εκατομμύρια θάνατοι από αυτούς τους 5 καρκίνους.

 

Τη δημοσίευση υπογράφουν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής), Παναγιώτα Ζαχαράκη (Βιολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής).

 

Η εφαρμογή επομένως ενός τέτοιου πλαισίου στην Ελλάδα αναμένεται ότι θα σώσει πολλές ζωές και θα βελτιώσει την ποιότητα ζωής ασθενών.

Η θεσμοθέτηση

Το 2020 η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη θεσμοθετεί με το νόμο 4675 που δημοσιεύεται σε ΦΕΚ στις 11 Μαρτίου 2020 – (άρθρο 4, Κεφάλαιο Β Πρόγραμμα Πρόληψης των Κινδύνων για την υγεία «Σπύρος Δοξιάδης») το Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου (ΕΠΠΕ).

Ειδικότερα αναφέρεται: «Το Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου (ΕΠΠΕ), το οποίο απευθύνεται στον γενικό πληθυσμό για την πρώιμη ανίχνευση νοσημάτων υψηλού επιπολασμού. Στο ΕΠΠΕ εμπεριέχονται δράσεις πρόληψης, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης προληπτικών διαγνωστικών εξετάσεων των πολιτών για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου, τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και την έγκαιρη διάγνωση του ανευρύσματος της κοιλιακής αορτής».

Αυτό είναι το πρώτο βήμα που γίνεται ως προς την κατεύθυνση της υλοποίησης ενός εθνικού προγράμματος πρόληψης για τον ελληνικό πληθυσμό.

Καρκίνος του μαστού

To πρώτο πρόγραμμα που υλοποιείται είναι για τον καρκίνο του μαστού και παρουσιάζεται τον Ιούνιο του 2022 σε ειδική εκδήλωση από τον  υπουργό Υγείας Θάνο Πλεύρη, τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκο Πιερρακάκη και τη γενική γραμματέα Δημόσιας Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη.  Ονομάζεται «Πρόγραμμα Φώφη Γεννηματά» και εντάσσεται στο πρόγραμμα ΔΟΞΙΑΔΗΣ. ‘Άμεσα στέλνονται και τα πρώτα sms για την ενημέρωση των δικαιούχων. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2022 πάνω από 40.000 μαστογραφίες έχουν υλοποιηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος και μέχρι το Δεκέμβριο του 2024 ο αριθμός αυτός έχει ανέλθει σε περίπου 600.000 ωφελούμενες γυναίκες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε  το υπουργείο επίσης:

•  Απεστάλησαν όλα τα SMS με το άυλο παραπεμπτικό στις γυναίκες 50-69 ετών που είχαν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση
• 17.605 γυναίκες εντοπίστηκαν με καλοήθη ευρήματα, ενώ για 5.104 γυναίκες ο περαιτέρω έλεγχος ήταν αρνητικός και δεν προέκυψε κάποιο εύρημα
• 2.411 γυναίκες έχουν εντοπιστεί έγκαιρα με ευρήματα. Οι γυναίκες αυτές χάρη στις προληπτικές εξετάσεις του προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου εντόπισαν έγκαιρα τα ευρήματα και στην πλειονότητα τους δε χρειάζονται μαστεκτομή ή χημειοθεραπεία

Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας

Το επόμενο βήμα πραγματοποιείται στις 24 Νοεμβρίου 2022 με την απόφαση (Αριθμ. Δ1β/Γ.Π.οικ. 66354) για την υλοποίηση των προληπτικών εξετάσεων σχετικά με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Ωστόσο ως δράση δεν υλοποιείται άμεσα, αλλά το Μάιο του 2024. Ειδικότερα στις 13 Μαΐου ξεκίνησε η έναρξη της αποστολής των πρώτων ενημερωτικών SMS στις δικαιούχες του Εθνικού Προγράμματος για την Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας.

Το πρόγραμμα αφορά 2,5 εκατομμύρια γυναίκες ηλικίας 21-65 ετών που δεν έχουν διαγνωσθεί με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, διαθέτουν ΑΜΚΑ, είτε είναι ασφαλισμένες είτε ανασφάλιστες, και προσφέρει δωρεάν τις εξής προληπτικές εξετάσεις: μοριακό τεστ HPV DNA (για γυναίκες 30-65), εξέταση “test Pap”(για γυναίκες 21-29), κολποσκόπηση και βιοψία για γυναίκες με κλινικά ευρήματα από εξειδικευμένο ιατρό.

Το πρόγραμμα έχει προσαρμοστεί, σύμφωνα με νεότερα επιστημονικά δεδομένα, ώστε να παρέχει τη δυνατότητα επαναληπτικής εξέτασης για τις γυναίκες στις οποίες συστήνεται, οι οποίες θα έχουν φυσικά τη δυνατότητα να κάνουν τις επαναληπτικές εξετάσεις εντελώς δωρεάν, σύμφωνα με το είδος των ευρημάτων, όπως έχουν καθοριστεί από την αρμόδια Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας. Το πρόγραμμα υλοποιείται από την ΗΔΙΚΑ ΑΕ, φορέα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, χρηματοδοτείται από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0..

Καρκίνος παχέος εντέρου

Στις 5 Ιουνίου 2024, στη δεύτερη θητεία της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, δημοσιεύτηκε η ΚΥΑ «Προληπτικές Διαγνωστικές Εξετάσεις για τον Καρκίνο του Παχέος Εντέρου». Ο κίνδυνος για τον καρκίνο του παχέος εντέρου μπορεί να εκτιμηθεί μέσω του self-test και σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος αυτού, μέσα από την εξέταση της κολονοσκόπησης που εντοπίζει έγκαιρα τους αδενωματώδεις πολύποδες ή την πιθανή νεοπλασία.

Το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου απευθύνεται σε όλους τους πολίτες 50-69 ετών, οι οποίοι δεν έχουν ήδη διαγνωσθεί με αδενωματώδεις πολύποδες του παχέος εντέρου, δεν έχουν διαγνωσθεί με καρκίνο του παχέος εντέρου, δεν έχουν διαγνωσθεί με φλεγμονώδη νόσο του παχέος εντέρου, δεν έχουν διαγνωστεί με σύνδρομο Λιντς, δεν έχουν διαγνωσθεί με οικογενή αδενωματώδη πολυποδίαση, δεν έχουν διαγνωσθεί με κληρονομικό καρκίνο του εντέρου, διαθέτουν ΑΜΚΑ, είτε είναι ασφαλισμένοι είτε ανασφάλιστοι.

Τον Οκτώβριο του 2024 ξεκινά η αποστολή των SMS. Τον Δεκέμβριο του 2024 σύμφωνα με το υπουργείο  για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, 546.000 πολίτες έχουν κάνει το self test, και 11.273 έχουν βγει θετικά. Μετά την επίσκεψη στον γιατρό όσων είχαν θετικό αποτέλεσμα, έχουν παραπεμφθεί και πραγματοποιηθεί 2.360 κολονοσκοπήσεις και 610 βιοψίες.

Δικαιούνται δωρεάν:

• Να προμηθευτούν και να διενεργήσουν Self-Test (Αυτοδιαγνωστικός Έλεγχος)
• Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος του Self-Test, επίσκεψη σε Ιατρό Γαστρεντερολόγο για κλινική συνεκτίμηση
• Μετά την σύμφωνη γνώμη του Γαστρεντερολόγου, προμήθεια Καθαρτικού και διενέργεια διαγνωστικής Κολονοσκόπησης.
• Σε περίπτωση ευρημάτων, αφαίρεση αυτών επί τόπου, όταν είναι εφικτή και δειγματοληψία βιοψίας.
• Διενέργεια Βιοψίας

Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

Οι προληπτικές εξετάσεις θα ξεκινήσουν το 2025. Το πρόγραμμα αφορά 5,5 εκατομμύρια γυναίκες και άντρες ηλικίας 30-70 ετών που βρίσκονται στη χώρα μας και διαθέτουν ΑΜΚΑ προκειμένου να κάνουν τις εξετάσεις τους εύκολα, άμεσα και δωρεάν. Οι δωρεάν εξετάσεις που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα είναι οι εξής:

Στην περίοδο 2019 - 2023 υλοποιήθηκε μόλις το 1/4 των πολιτικών σε σχέση με την πρόληψη για αυτό και η δέσμευση θεωρείται ότι είναι σε εκκρεμότητα. Ωστόσο, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως υπήρξε συνέπεια στη συνέχεια της εφαρμογής της πολιτικής μέσα στη δεύτερη της κυβέρνησης της ΝΔ, όπου υλοποιήθηκαν οι υπόλοιποι τρεις τομείς προληπτικών εξετάσεων.