Για την αύξηση κατά 8% του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος δεσμεύτηκε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, κα Σοφία Ζαχαράκη. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το 2023, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε την εξαγγελία λέγοντας ειδικότερα πως από «Από τον Δεκέμβριο του 2023, αυξάνεται κατά 8% το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα».
Τι είναι το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα;
Είναι ένα προνοιακό πρόγραμμα που δινόταν σε περισσότερα από 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά. Η κρατική μέριμνα για τη διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης όλων των πολιτών μέσω ενός συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος θωρακίζεται με το Άρθρο 21 του Συντάγματος. Αποτελεί ένα αναγκαίο δίχτυ προστασίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών της φτώχειας και την αποφυγή του κοινωνικού αποκλεισμού. Το πρόγραμμα βασίζεται σε τρεις πυλώνες: α) την εισοδηματική ενίσχυση, β) τη διασύνδεση με υπηρεσίες κοινωνικής ένταξης, και γ) τη διασύνδεση με υπηρεσίες ενεργοποίησης που στοχεύουν στην ένταξη ή επανένταξη των δικαιούχων στην αγορά εργασίας και στην κοινωνική επανένταξη. Το εισόδημα δίνεται ανά εξάμηνο σε ενήλικα άτομα που διαμένουν μόνα τους και δεν εμπίπτουν στη κατηγορία ενηλίκων έως 25 ετών που φοιτούν σε πανεπιστημιακές σχολές ή σχολεία ή ινστιτούτα επαγγελματικής εκπαίδευσης ή κατάρτισης της ημεδαπής ή αλλοδαπής. Επίσης χορηγείται σε πολυπρόσωπα νοικοκυριά και σε αστέγους. Όλες οι δύο πρώτες ομάδες, βέβαια, πρέπει να πληρούν κάποια κριτήρια.
Στην Ελλάδα η πιλοτική εφαρμογή «συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος» ξεκίνησε την 1 Ιανουαρίου 2014 με προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ. Η σχεδίαση του προγράμματος του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος έγινε από ομάδα εργασίας που συγκροτήθηκε τον Δεκέμβριο του 2015 υπό τον συντονισμό του Γ.Γ. Πρόνοιας, Δημήτριο Καρέλλα, και την εποπτεία της Αν. Υπουργού Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Θεανώς Φωτίου, για τις ανάγκες της πρώτης φάσης του προγράμματος.
Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα στη διάρκεια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ είχε μετονομαστεί σε Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης (ΚΕΑ), αλλά η κυβέρνηση της ΝΔ υιοθέτησε ξανά την πρώτη του ονομασία υποσχόμενη να το αυξήσει.
Νομοθετική κατοχύρωση της αύξησης
Η παραπάνω εξαγγελία έλαβε επίσημη μορφή με την Κοινή Υπουργική Απόφαση υπ’ αριθμ. 97046/6-11-2023, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 6456/Β/13-11-2023. Η απόφαση προέβλεψε την αύξηση κατά 8% των ποσών του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, με ισχύ για όλες τις αιτήσεις που εγκρίθηκαν από την 1η Δεκεμβρίου 2023 και μετά.
Η εφαρμογή της αύξησης μεταφράστηκε σε αλλαγή των βασικών ποσών της ενίσχυσης:
- Μονοπρόσωπο νοικοκυριό: από 200€ σε 216€.
- Επιπλέον ενήλικας: από 100€ σε 108€.
- Ανήλικο μέλος: από 50€ σε 54€.
- Το συνολικό ανώτατο μηνιαίο όριο αυξήθηκε αναλόγως, φτάνοντας τα 972€.
Αυτές οι αυξήσεις ίσχυσαν για νέες εγκεκριμένες αιτήσεις από τον Δεκέμβριο του 2023 (vvv.gov.gr).
Αύξηση επιδόματος και μείωση δικαιούχων
Παρά το γεγονός ότι τα ποσά ενίσχυσης αυξήθηκαν, τα διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα δείχνουν σταθερή και σημαντική μείωση των συνολικών δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Συγκεκριμένα, ενώ τον Δεκέμβριο του 2023 οι δικαιούχοι ήταν 204.179, το 2024 οι ο αριθμός μειώθηκε στους 185.847 και μέχρι τον Ιούλιο του 2025 είχαν μειωθεί στους 158.321.
To 2024 καταβλήθηκαν περίπου 525.7 εκατ. ευρώ για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, ελάχιστα πιο αυξημένο από το 2023.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΠΕΚΑ πρόκειτα για μείωση πολύ σημαντική κατά 1/4 εγείροντας εύλογα ερωτήματα ως προς τη λειτουργία των κριτηρίων ή άλλων παραμέτρων. Ενδέχεται να συνδέεται με αυστηροποίηση της επιλεξιμότητας, διαδικασίες επανελέγχου, ή μείωση αιτήσεων. Επίσης, οι δαπάνες της κυβέρνησης για το συγκεκριμένο επίδομα μειώθηκαν δραματικά, ενώ υπενθυμίζεται ότι στην προηγούμενη 4ετία είχε δεσμευτεί να επενδύσει 1 δισ. για το Ελάχιστο Εγγυμένο Εισόδημα.
Υπήρχε μάλιστα η δέσμευση να ωφεληθούν 800.000 δικαιούχοι. Ωστόσο, σήμερα έχουν πρόσβαση μόλις 158.321.
Παρ' όλα αυτά, η δέσμευση του πρωθυπουργού Μητσοτάκη για αύξηση 8% του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος υλοποιήθηκε πλήρως, τόσο νομοθετικά όσο και διοικητικά, και εφαρμόστηκε εντός του χρονικού πλαισίου που ανακοινώθηκε.
